De hemel — astronomie

Zonsverduistering veilig fotograferen

Kijk alleen naar een zonsverduistering en fotografeer hem alleen door een filter dat voldoet aan de ISO 12312-2-norm. De enige uitzondering is de korte fase van totaliteit, wanneer de Maan de Zon volledig bedekt. Een maansverduistering is veilig om te bekijken en kun je zonder speciaal filter fotograferen.

Veiligheid eerst

De belangrijkste regel is simpel: kijk tijdens een zonsverduistering nooit met onbeschermde ogen naar de Zon, en richt nooit een camera, verrekijker of telescoop op de Zon zonder een geschikt zonnefilter. Volgens de richtlijnen van NASA kun je je filter alleen tijdens totaliteit afdoen, wanneer de Maan de zonneschijf volledig bedekt en het donker wordt. Zodra het eerste heldere parelsnoer van zonlicht terugkeert, gaat het filter weer op.

Bij gedeeltelijke en ringvormige verduisteringen is er geen totaliteitsfase. Dan heb je de hele tijd een filter nodig.

Wat ISO 12312-2 betekent

ISO 12312-2 is de internationale norm voor brillen en filters die bedoeld zijn om veilig direct naar de Zon te kijken. Kijk of de norm op de verduisteringsbril of de verpakking staat, samen met de naam en het adres van de fabrikant. Controleer de bril vóór gebruik en gebruik hem niet als hij krassen, gaatjes of andere schade heeft.

Gewone zonnebrillen, zelfs hele donkere, zijn geen alternatief. Röntgenfilm, oude floppy’s, berookt glas of meerdere brillen op elkaar zijn dat ook niet.

Een opmerking over optiek

Een verduisteringsbril is voor je ogen, niet voor je lens. Fotografeer je met een camera, telescoop of verrekijker, dan moet het zonnefilter vóór op het instrument zitten voordat je het op de Zon richt. Kijk nooit door een zoeker, verrekijker of telescoop terwijl je een verduisteringsbril draagt: geconcentreerd licht kan door de bril heen komen en je oog beschadigen. Wil je door optiek kijken, gebruik dan een filter dat speciaal daarvoor is gemaakt. Meer over instrumenten vind je bij verrekijker of telescoop.

Fotograferen met een telefoon

NASA adviseert om tijdens de gedeeltelijke fasen een zonnefilter over de telefoonlens te plaatsen. Je kunt ook een verduisteringsbril stevig voor de camera houden. Zonder filter kan zonlicht de sensor beschadigen of krijg je gewoon een slecht beeld. Praktische tips:

• Gebruik een statief of een steun, zodat het beeld stabiel blijft.
• Zet scherpstelling en belichting vast, zodat ze niet verspringen als het tafereel verandert.
• Een telefoon legt een kleine Zon vast. Voor een grotere schijf heb je een telelens of telescoop nodig, altijd met een geschikt zonnefilter.
• Tijdens totaliteit mag je het filter afnemen om de corona vast te leggen, maar houd de klok in de gaten en plaats het filter terug voordat de totaliteit eindigt.

Fotograferen met een camera

Bij een spiegelreflex- of systeemcamera zet je een zonnefilter voor op de lens. Een grotere brandpuntsafstand geeft een grotere zonneschijf. Werk met een statief en een afstandsbediening of timer om trillingen te voorkomen. Vertrouw bij een spiegelreflexcamera zonder filter niet op de optische zoeker. Oefen je belichting vóór de dag van de verduistering, bijvoorbeeld op de gewone Zon door het filter, want goede instellingen hangen af van je apparatuur en filter.

Een veilig alternatief: projectie

Je kunt een verduistering volgen zonder ooit naar de Zon te kijken. Een klein gaatje in een stuk karton laat licht door en projecteert een beeld op een wit oppervlak. Je bekijkt de projectie met je rug naar de Zon. Ook de openingen tussen boombladeren werpen tijdens de gedeeltelijke fase veel kleine sikkelvormige beelden op de grond.

Maansverduisteringen: geen risico

Een maansverduistering ontstaat wanneer de Maan de schaduw van de Aarde in gaat. De Maan weerkaatst alleen zonlicht, dus het is veilig voor je ogen: je hebt geen bril of filter nodig. Je kunt kijken met het blote oog, een verrekijker of een telescoop.

Gebruik om te fotograferen een statief. Tijdens totaliteit is de Maan veel zwakker en vaak roodachtig, dus de belichtingstijd moet langer zijn dan bij een gewone volle maan. Begin met een lage ISO (gevoeligheid van de sensor) en verhoog die geleidelijk, en let op onscherpte door de schijnbare beweging van de Maan langs de hemel. Een landschap in beeld kan een rijker plaatje opleveren.

Voorbereiding

• Controleer het tijdstip en de plek van de verduistering in een betrouwbare bron, zoals de eclipspagina’s van NASA.
• Test je apparatuur een paar dagen van tevoren.
• Kies een plek met een vrije horizon en zonder obstakels.
• Geniet van de verduistering met je eigen ogen, niet alleen via een scherm. Soms is de mooiste foto een herinnering.

Algemene hulp bij het kijken naar de hemel vind je bij hoe kijk je naar de hemel.

Posities in Astronativa zijn astronomisch exact. De duiding is bedoeld als inspiratie. · Woordenlijst · Voorwaarden · Privacy · Dank je wel